W dniu 23 październiku bieżącego roku ustawodawca wprowadził szereg istotnych zmian w obrębie podatków dochodowych oraz ustawy Ordynacja podatkowa. Nowości te zostały wprowadzone kilkoma ustawami co znacznie utrudnia zidentyfikowanie nowych obowiązków przed podatników. W niniejszym newsletterze przedstawiamy Państwu w uporządkowany sposób najważniejsze zmiany jakie zaczną obowiązywać od 2019 roku, w związku z uchwalonymi przepisami. 

I. Podatki dochodowe (PIT i CIT)

1. Wprowadzenie obniżonej stawki podatku CIT w wysokości 9%.

Uchwalona w dniu 23 października 2018 r. ustawa o zmianie ustaw PIC, CIT  i niektórych innych ustaw przewiduje, iż obniżona stawka podatku (9%) – zamiast dotychczasowej stawki obniżonej w wysokości 15%, będzie przysługiwać w odniesieniu do przychodów (dochodów) innych niż z zysków kapitałowych. Stawka ta przysługiwać ma tym podatnikom, u których przychody w danym (bieżącym) roku podatkowym nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro. Stosowanego przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonywać należy według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł. Preferencja ta dotyczy podatników, którzy posiadają status małego podatnika (ustalany w oparciu o przychodu z poprzedniego roku podatkowego) chyba, że jest to ich pierwszy rok podatkowy. Warunek nie przekroczenia przez podatnika – wskazanej w przepisie wartości przychodów osiągniętych w roku podatkowym (innych niż z kapitałów pieniężnych) po przekroczeniu, której (tj. po przekroczeniu wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro) podatnik traci prawo do niższej stawki – dotyczy podatnika zarówno rozpoczynającego działalność gospodarczą w danym roku jak i też podatnika kontynuującego działalność, który posiada status małego podatnika.

2. Zmiany w zakresie podatkowego rozliczania kosztów samochodów osobowych wykorzystywanych w prowadzonej działalności

Po pierwsze zmiany wprowadzane w podatkach dochodowych od 2019 roku polegać będą na podwyższeniu do 150.000 zł kwoty limitu wartości samochodu osobowego, do którego możliwe jest pełne odliczanie odpisów amortyzacyjnych z tytułu zużycia samochodu osobowego oraz w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym do kwoty 225.000 zł – jak również podwyższeniu do 150.000 zł kwoty odnoszącej się do wartości samochodu przyjętej dla celów obliczenia składki z tytułu ubezpieczenia samochodu osobowego, jaka może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Do końca 2018 roku limit ten wynosi 20.000 euro dla samochodów innych niż elektryczne oraz 30.000 euro dla samochodów elektrycznych.

W dalszej kolejności nowe regulacje zakładają, iż wszelkie wydatki związane z korzystaniem z samochodu osobowego służącego podatnikowi także do innych celów niż działalność gospodarcza podlegać będą zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w wysokości 75% tych wydatków. Możliwość zaliczenia do kosztów 100% takich wydatków obejmuje wyłącznie przypadki wykorzystywania samochodu osobowego wyłącznie w prowadzonej działalności gospodarczej, przy czym podatnik będzie musiał prowadzić ewidencję potwierdzającą wykorzystywanie samochodu osobowego wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika (wykorzystywana będzie w tym zakresie ewidencja stosowana dla celów VAT).

Nowe przepisy wprowadzają również ograniczenia w podatkowym rozliczaniu kosztów użytkowania samochodów na podstawie umowy leasingu, najmu, dzierżawy oraz innej umowy o podobnym charakterze. Regulacje zakładają rozciągnięcie ograniczenia stosowanego obecnie do odpisów amortyzacyjnych z tytułu zużycia samochodu osobowego na inne formy korzystania z samochodu osobowego. W konsekwencji w przypadku umów leasingu operacyjnego, najmu i dzierżawy czy innych umów o podobnym charakterze ograniczenie w zaliczaniu opłat z tytułu tych umów do kosztów podatkowych ustalone zostanie proporcją wartości leasingowanego (najmowanego) samochodu do kwoty 150.000 zł (225.000 zł w przypadku samochodu elektrycznego).

3. EXIT TAX – nowy podatek od zysków niezrealizowanych

Potocznie nazwany podatek „Exit tax” zostanie wprowadzony po ustaw PIT oraz CIT od 1 stycznia 2019 r. Jest on konsekwencją obowiązku implementacji przez polskiego ustawodawcę unijnej Dyrektywy ATAD. Nowe regulacje przewidują opodatkowanie dochodu w przypadku zaistnienia określonych ustawowo zdarzeń, którymi są:

 1) przeniesienie przez polskiego rezydenta do swojego zagranicznego zakładu składnika majątku dotychczas związany z działalnością prowadzoną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) przeniesienie przez nierezydenta do państwa swojej rezydencji podatkowej lub do innego niż Rzeczpospolita Polska państwa w którym prowadzi działalność poprzez zagraniczny zakład, składnika majątku dotychczas związanego z działalnością prowadzoną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny zakład;

3) przeniesienie przez nierezydenta do innego państwa całości lub części działalności prowadzonej dotychczas poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład.

4) zmiana rezydencji podatkowej przez polskiego rezydenta w wyniku której Rzeczpospolita Polska traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia składnika majątku będącego własnością tego podatnika, w związku z przeniesieniem jego miejsca zamieszkania, siedziby lub zarządu do innego państwa.

Z powyższego wynika, iż opodatkowanie dochodów z niezrealizowanych zysków zasadniczo dotyczyć ma przypadków transgranicznego przeniesienia składników majątku „w ramach tego samego podatnika”. Jak wynika z przepisów dla podatników podatku PIT obowiązywać mają 2 stawki – 3% podstawy opodatkowania (gdy nie ustala się wartości podatkowej składnika majątku) i stawka 19% w pozostałych sytuacjach. W przypadku podatników CIT stawka podatku wynosić ma 19% podstawy opodatkowania.  Podstawę opodatkowania podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków stanowi suma dochodów z niezrealizowanych zysków ustalonych dla poszczególnych składników majątku. Natomiast dochód z niezrealizowanych zysków stanowić ma nadwyżka wartości rynkowej przenoszonego składnika majątku, w tym wynikającego ze zmiany rezydencji podatkowej, ustalanej na dzień jego przeniesienia ponad jego wartość podatkową

4. Zmiany w zakresie przepisów dotyczących cen transferowych

Od 1 stycznia 2019 r. obowiązek sporządzania dokumentacji nie będzie już uzależniony od wysokości osiągniętego przez podatnika przychodu. Kryterium dla określenia obowiązku transakcji z podmiotami powiązanymi będzie wyłącznie próg istotności transakcji. Wynosić ono będzie odpowiednio:

 – 10.000.0000 złotych, po pomniejszeniu o podatek od towarów i usług dla jednorodnych transakcji o charakterze towarowym lub finansowym;

– 2.000.0000 złotych, po pomniejszeniu o podatek od towarów i usług dla jednorodnych transakcji o charakterze usługowym lub innych transakcji niż towarowe i finansowe;

100.000 złotych dla transakcji zawieranych z podmiotami mającymi miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, a więc w tzw. rajach podatkowych.

Oznacza to, że transakcje, których wartość nie przekroczy wskazanych progów nie będą podlegały obowiązkowi dokumentacji ceny transferowej. Do sporządzania dokumentacji grupowej będą obowiązani podatnicy, którzy należą do grupy podmiotów powiązanych, dla których jest sporządzane skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz której skonsolidowane przychody przekroczyły w poprzednim roku obrotowym kwotę 200 000 000 złotych lub jej równowartość. Od 1 stycznia 2019 r. terminy na sporządzanie dokumentacji ulegną zmianie, w zależności od rodzaju sporządzanej dokumentacji:

– dla lokalnych dokumentacji cen transferowych ustawowo będzie wynosił 9 miesięcy od końca roku podatkowego, za który sporządzana jest dokumentacja;

– dla grupowej dokumentacji cen transferowych termin ten będzie wynosił 12 miesięcy od końca roku podatkowego, za który sporządzana jest dokumentacja.

Od nowego roku ustawy o PIT oraz CIT będą wprost wskazywać  metody kalkulacji ceny transakcyjnej, na podstawie  których organy podatkowe mogą weryfikować metodę przyjętą przez podmioty sporządzające dokumentację. Są nimi: metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej; ceny odsprzedaży; koszt plus; marży transakcyjnej netto oraz podziału zysku. Jeżeli nie jest możliwym zastosowanie żadnej ze wskazanych metod dopuszczalne jest, aby podatnicy stosowali inną metodę, w tym techniki wyceny, najbardziej odpowiednią w danych okolicznościach. Co też ważne dla podatników, w przypadku kontroli sporządzanych dokumentacji podatkowych organ uznając, że dokumentowana transakcja nie ma charakteru rynkowego, może określić dochód (stratę) podatnika bez uwzględnienia transakcji kontrolowanej lub na podstawie transakcji właściwej względem tej podlegającej kontroli. Ochronę podatników ma jednak zapewniać nowy przepis wprowadzony do ustawy o PIT i CIT, zgodnie z którym nie można oszacować dochodu (straty) podatnika względem kontrolowanej transakcji jeżeli, wyłączną podstawą jest trudność w weryfikacji ceny transferowej przez organ podatkowy albo brak porównywalnych transakcji występujących pomiędzy podmiotami niepowiązanymi w porównywalnych okolicznościach.

5. Preferencje w opodatkowanie dochodów generowanych z praw własności intelektualnej (tzw. IP BOX)

Ustawa z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy PIT, CIT, Ordynacji podatkowej oraz niektórych innych ustawa wprowadza korzystne rozwiązania w rozliczaniu dochodów powstałych z wykorzystania praw własności intelektualnej. Prawami tymi są:

1) patent,

2) prawo ochronne na wzór użytkowy,

3) prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,

4) prawo z rejestracji topografii układu scalonego,

5) dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,

6) prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,

7) wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz.U. z 2018 r. poz. 432),

8) autorskie prawo do programu komputerowego

– podlegające ochronie prawnej, których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej zwane dalej „kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej ”. Rozwiązanie to polega na preferencyjnym opodatkowaniu 5% stawką podatkową dochodów uzyskiwanych przez podatnika z praw własności intelektualnej, których podatnik jest właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem lub posiada prawa do korzystania z nich na podstawie umowy licencyjnej, które są chronione na podstawie obowiązującego prawa krajowego lub międzynarodowego. Korzystanie z preferencji jest możliwe również w sytuacji, gdy podatnik dokona zakupu kwalifikowanych praw własności intelektualnej, o których mowa powyżej, pod warunkiem, iż następnie poniesie on koszty związane z rozwojem lub ulepszeniem nabytego prawa. Warunkiem koniecznym dla skorzystania z projektowanej preferencji jest wymóg prowadzenia przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej bezpośrednio związanej z wytworzeniem, komercjalizacją, rozwojem lub ulepszeniem kwalifikowanego prawa własności intelektualnej. Co więcej podatnik, aby skorzystać z preferencji będzie zobowiązany prowadzić szczegółową ewidencję rachunkową w sposób umożliwiający obliczenie podstawy opodatkowania, w tym powiązanie ponoszonych kosztów prac badawczo-rozwojowych z osiąganymi dochodami z praw IP powstałymi w wyniku przeprowadzenia tych prac. Podatnik będzie miał możliwość stosowania przedmiotowej ulgi przez cały okres trwania ochrony prawnej kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

6. Złagodzeniu warunków korzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT zwalnia z opodatkowania dochód uzyskany z odpłatnego zbycia nieruchomości, jeżeli podatnik wydatkuje przychód na własne cele mieszkaniowe, nie później niż w okresie dwóch lat liczonych od końca roku, w którym nastąpiło zbycie. Zmiana polega na wydłużeniu obowiązującego „dwuletniego” okresu do lat trzech.  Ponadto, znowelizowana ustaw o PIT wprowadza możliwość zaliczania do wydatków na własne cele mieszkaniowe również wydatków na przebudowę, remont lokalu, poniesione jeszcze zanim podatnik stanie się jego właścicielem. Warunkiem będzie jednak, by podatnik stał się właścicielem tego lokalu przed upływem terminu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT (3 lata).

7. Opodatkowanie dochodów z walut wirtualnych

Przychody z obrotu walutami wirtualnymi kwalifikowane będą odpowiednio do przychodów z kapitałów pieniężnych (art. 17 ustawy PIT) lub zysków kapitałowych (art. 7b ustawy CIT). Nie będą one jednocześnie łączone z innymi przychodami z kapitałów pieniężnych (zysków kapitałowych). Kwalifikacja do źródła przychodów – kapitały pieniężne dokonana zostanie nawet wtedy, gdy podatnik będzie osiągał przychody z obrotu walutami wirtualnymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji przyjęcia powyższych zasad, poniesiona strata z obrotu walutami wirtualnymi, nie będzie mogła być odliczona od innych dochodów podatnika, np. ze sprzedaży akcji, czy też z prowadzonej działalności gospodarczej. Do przychodów z tzw. kryptowalut zaliczane będą przychody ze sprzedaży walut wirtualnych na giełdzie, w kantorze oraz na wolnym rynku, czyli przychody z wymiany waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy. Na równi ze sprzedażą walut wirtualnych traktowana będzie zapłata takimi walutami za towar, usługę lub prawo majątkowe niebędące walutą wirtualną oraz regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną. W tym przypadku, przychód z kapitałów pieniężnych będzie odpowiadał cenie zakupionego towaru lub usługi. Wymiana pomiędzy walutami wirtualnymi pozostanie natomiast obojętna w podatku dochodowym. Kosztami podatkowymi będą udokumentowane wydatki na nabycie walut wirtualnych, poniesione w danym roku podatkowym, ale wyłącznie bezpośrednio związane z nabyciem i sprzedażą walut wirtualnych. Zatem nie będą nimi w szczególności koszty finansowania zakupu walut wirtualnych (koszty pożyczek, kredytów itp.).

II. Ordynacja podatkowa – zmiany

1. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe

Ustawodawca w Ordynacji podatkowej wprowadził przepisy dotyczące ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku wydania decyzji z zastosowaniem przepisów o dokumentacji cen transferowych, gdy oświadczenie o którym mowa w art. 41 ust. 15 lub 21 ustawy o PIT lub art. 26 ust. 7a lub 7g ustawy o CIT, stwierdzającej dokonanie przez podatnika czynności mającej na celu osiągnięcie korzyści podatkowej lub gdy stwierdzi się zastosowanie środków ograniczających umowne korzyści. Co do zasady, ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego będzie obowiązkiem organu podatkowego, lecz w pewnych przypadkach, gdy stwierdzi się istnienie dobrej wiary po stronie podatnika, będzie można od niego odstąpić. Stawka dodatkowego zobowiązania podatkowego wynosi od 10% w większości przypadków do 40% gdy dotyczy innych podatków niż CIT i PIT. Stawki te ulegają podwojeniu (a w przypadku łącznego spełnienia nawet potrojeniu) między innymi w sytuacji, gdy podstawa opodatkowania wynosi ponad 15 milionów złotych czy gdy podatnik uchybił w obowiązku dostarczenia organowi podatkowemu dokumentacji cen transferowych.

2. Zmiany w interpretacjach indywidualnych

Na mocy nowych przepisów rozszerzono zakres przepisów, które nie mogą być podstawą wydania interpretacji indywidualnej o między innymi mające na celu przeciwdziałanie opodatkowaniu poprzez nadużycie prawa podatkowego, prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej lub podejmowania działań w sposób sztuczny lub bez uzasadnienia ekonomicznego.  Ponadto, nawet gdy z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego nie wynika cel przeciwdziałania opodatkowaniu, to organ podatkowy na podstawie innych wniosków, złożonych przez różne osoby, może odmówić wydania interpretacji indywidualnej.

3. Nakaz ujawniania schematów optymalizacyjnych

W związku z wejściem w życie dyrektywy Rady 018/822 z 25 maja 2018 r. stanowiącej o obowiązku raportowania transgranicznych schematów podatkowych, polski ustawodawca dostosowując swoje przepisy wprowadził do Ordynacji podatkowej obowiązek raportowania schematów podatkowych. Warto zwrócić uwagę, że zakres transakcji objętych obowiązkiem raportowania jest szerszy niż w Dyrektywie, jako że obejmuje również transakcje krajowe. Założeniem ustawodawcy jest by promotorzy (podmioty opracowujące i wdrażające schematy) zgłaszali Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej schematy podatkowe, rozumiane jako rozwiązanie intelektualne możliwe do wdrożenia w wielu podmiotach. W uzasadnieniu ustawy wskaznao, że wprowadzenie przepisów ma skutkować ograniczeniem liczby kontroli wśród podatników, to obowiązek raportowania. Choć przepisy wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2019 r., to w przypadku transakcji transgranicznych należy uznać, iż powinny być raportowane wszystkie schematy od dnia 25 czerwca 2018 r., z kolei w przypadku transakcji krajowych od dnia 1 listopada 2018 r.

4. Klauzula przeciwko unikaniu prawa podatkowego opodatkowania – zmiany

Zmianie ulegną od nowego roku również przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Nowelizacja ustawy przewiduje nowe przesłanki, których występowanie może prowadzić do uznania działania podatnika za sztuczne. Przykładowo sytuacja, w której osiągnięta korzyść podatkowa nie ma odzwierciedlenia w ryzyku gospodarczym poniesionym przez dany podmiot lub też angażuje podmiot, który nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej lub nie pełni istotnej funkcji ekonomicznej. Zmiany dotyczą również kompetencji Szefa KAS, który będzie uprawniony do przejęcia kontroli podatkowej prowadzonej również przez naczelnika urzędu skarbowego. Co też istotne dla podatników, zmiany zakładają usunięcie obowiązującego limitu 100.000 złotych korzyści podatkowej, od osiągnięcia której możliwe jest zastosowanie przepisów o klauzuli. W związku z tym fiskus będzie mógł stosować zmodyfikowane przepisy w przypadku jakiejkolwiek korzyści podatkowej osiągniętej w wyniku spełnienia przesłanek wskazanych powyżej.

*Przedstawione informacje nie stanowią opinii prawnej. W celu pozyskania szczegółowych informacji lub pomocy prawnej, uprzejmie prosimy o kontakt: